Hamulce samochodowe to jedna z najważniejszych części pojazdu. To od ich sprawnego działania zależy, czy możesz bezpiecznie korzystać z auta. Niesprawność techniczna pojazdu należy do przyczyn wielu wypadków na drogach. Z czego składa się układ hamulcowy, jak działa i co powinieneś robić, żeby utrzymać go w odpowiednim stanie?

Niesprawne hamulce przyczyną wypadków

Według danych Głównej Komendy Policji w 2018 roku doszło do 38 wypadków, których bezpośrednią przyczyną była niesprawność hamulców. Zginęło 7 osób, a 55 zostało rannych. 15,7 proc. tych zdarzeń wynikało z usterek układu hamulcowego. By ograniczyć ich ilość, wystarczy zadbać o stan techniczny układu hamulcowego. Nie wymaga to specjalistycznej wiedzy, lecz dopilnowania podstawowych obowiązków związanych z eksploatacją pojazdu. Jeśli spowodujesz szkodę w ruchu drogowym ubezpieczonym pojazdem, to poszkodowany otrzyma odszkodowanie z ubezpieczenia OC, a swój samochód możesz naprawić w ramach autocasco, jednak zdarzeń spowodowanych wadliwymi hamulcami możesz uniknąć. 

Układ hamulcowy – budowa

Brak zainteresowania stanem układu hamulcowego może prowadzić do awarii pojazdu i spowodowania wypadku drogowego. Układ hamulcowy samochodu składa się z wielu części. Obecnie najpopularniejsze są hamulce cierne – bębnowe i tarczowe. Biorąc pod uwagę budowę i zasadę działania hamulców stosowanych w samochodach, wyróżniamy:

  • tarczowe,
  • bębnowe,
  • taśmowe.

Natomiast ze względu na sposób uruchamiania:

  • hydrauliczne,
  • mechaniczne,
  • pneumatyczne,
  • mieszane.

Bez względu na rodzaj hamulców, działanie układu w każdym z nich jest podobne. Warunkiem bezpiecznego hamowania jest toczenie się wszystkich hamowanych kół jezdnych, tj. żadna z osi pojazdu nie powinna być zablokowana. W przeciwnym wypadku siła hamowania przenoszona przez koło byłaby niższa, a jednocześnie występowałoby ryzyko utraty panowania nad pojazdem. Budowa układu hamulcowego samochodu jest dosyć skomplikowana. Najczęściej składa się on z:

  • Pedału hamulca – naciskając go, rozpoczynasz hamowanie.
  • Zacisków – są w nich umieszczone m.in. tłoczki i okładziny cierne. Wielu kierowców zwraca uwagę nie tylko na to, aby części były markowe – stawiają również na atrakcyjny wygląd zacisków, które mogą być reprezentatywną częścią pojazdu. 
  • Klocków hamulcowych – należy je wymienić, zanim całkowicie się zużyją. Kiedy będą wymagać wymiany, powinieneś słyszeć przy hamowaniu charakterystyczny odgłos.
  • Tarcz hamulcowych – powinieneś kontrolować ich grubość i wymienić je, kiedy zbliżysz się do grubości wskazanej przez producenta w instrukcji załączonej do pojazdu.
  • Pompy hamulcowej – jej zadaniem jest wytworzenie odpowiedniego ciśnienia w układzie hamulcowym. W ten sposób wywierany jest nacisk na tłoczki w zaciskach hamulcowych.
  • Sieci obwodowej – krąży w niej płyn hamulcowy.
  • Korektora rozkładu siły hamowania – stosowany jest w celu rozłożenia siły hamowania na wszystkie koła.

Układ hamulcowy w samochodzie – jak działa mechanizm?

Oto jak przebiega proces hamowania pojazdu:

  1. Kierowca wywiera nacisk na hamulec.
  2. Pompa tłoczy płyn hamulcowy pod ciśnieniem. W efekcie tłok, który znajduje się w zacisku, dociska klocki hamulcowe do tarczy, która obraca się wraz z kołem.
  3. Płyn tłoczony jest na lewe i prawe koło, przy czym większy nacisk wywierany jest na przednią oś pojazdu.
  4. Pojazd zaczyna zwalniać.
  5. Korektor siły hamowania rozkłada tę siłę na poszczególne osie pojazdu, w zależności od obciążenia.

W pojazdach mechanicznych wykorzystywane są dwa rodzaje układu hamulcowego:

  • Podstawowy – czyli hamulec nożny. Hamowanie rozpoczynasz, wywierając nacisk na pedał hamulca.
  • Awaryjny – który znasz jako hamulec ręczny. Jego uruchomienie może polegać na zaciągnięciu dźwigni w przypadku starszych modeli pojazdów, a w nowszych, w których zastosowano elektroniczny hamulec awaryjny, wystarczy nacisnąć odpowiedni przycisk. Elektroniczny hamulec awaryjny ma wiele plusów – automatycznie się uruchamia i zwalnia blokadę przy ruszaniu, bez konieczności ingerencji kierowcy. Dzięki niemu oszczędzasz również miejsce w pojeździe.

Hamulec w samochodzie i możliwe awarie

Układ hamulcowy składa się z wielu części, które z czasem się zużywają i wymagają wymiany. Awarie tego układu są dosyć częste i nie zawsze będziesz w stanie sam rozpoznać, w czym tkwi problem. Regularnej wymiany wymagają tarcze i klocki hamulcowe. Jeśli podczas hamowania usłyszysz hałas czy wibracje, oznacza to, że części te nie są już sprawne. Możliwe, że odczuwalna będzie też woń spalenizny, a felgi będą się nagrzewać podczas jazdy. Wymiana klocków hamulcowych to jedna z najczęstszych przyczyn wizyt w warsztacie mechanicznym. Od czego zależy to, jak szybko się one zużyją? M.in. od techniki jazdy i eksploatacji pojazdu, tj. ilości kilometrów pokonywanych w ciągu roku.

Jak wspominaliśmy, wymiana tarcz hamulcowych jest konieczna wtedy, gdy osiągają one minimalną grubość podaną przez producenta. Tarcze mogą ulegać korozji i zniekształcać się. Jednym z sygnałów wskazujących na konieczność wymiany tarcz przedniej osi jest drganie kierownicy przy hamowaniu. Jeśli drga pedał hamulca, to konieczność wymiany dotyczy tylnej osi. Eksploatując pojazd, pamiętaj o kontrolowaniu stanu płynu hamulcowego. Uzupełnij go w razie potrzeby. Miej na uwadze, że płyn ten również wymaga wymiany – co około 60 tys. przejechanych kilometrów.

Często problemy z układem hamulcowym związane są zawodzącą pompą rozdzielczą lub z przewodami hamulcowymi. Sprawdzaj co jakiś czas stan tych przewodów. Jeśli dojdzie do wycieku płynu, to naciśnięcie pedału hamulca nie przyniesie żadnego efektu.

Staraj się pamiętać o systematycznym kontrolowaniu stanu układu hamulcowego. Jeśli nie masz wystarczającej wiedzy, żeby to zrobić, to skorzystaj z usług sprawdzonego warsztatu mechanicznego. Pamiętaj, że sprawne hamulce są kluczowe dla bezpieczeństwa jazdy.

Źródła: 

http://statystyka.policja.pl/download/20/308515/Wypadki2018.pdf

http://www.iepim.uniwersytetradom.pl/dokumenty/BSiTR/Logistyka/Inst%204.pdf