Około 36 proc. polskich przedsiębiorców działających w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw deklaruje, że korzysta lub korzystało z leasingu, czyli zewnętrznej formy finansowania nabycia pojazdu lub innych środków trwałych. Samochód w leasingu nie jest własnością leasingobiorcy, ale to on odpowiada za jego ubezpieczenie oraz utrzymanie pojazdu, choć nie jest to regułą. Sprawdźmy zatem, jak wygląda kwestia ubezpieczenia samochodu w leasingu?

Czym jest leasing?

Wszelkie warunki i zasady funkcjonowania zewnętrznej formy finansowania nabycia środków trwałych, czym w istocie jest leasing, zostały ujęte w Kodeksie cywilnym. Umowa leasingu zdefiniowana została w art. 709 Kodeksu cywilnego (ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku, Dz.U.2019.0.1145). Przez taką umowę finansujący, nazywany również leasingodawcą, zobowiązuje się w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na ustalonych warunkach. Później musi przekazać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony. Artykuł ten nakłada jednocześnie obowiązki na korzystającego, nazywanego leasingobiorcą, w związku z zawieraną umową leasingu. Jest on zobowiązany do zapłaty finansującemu – firmie leasingowej – w uzgodnionych ratach, wynagrodzenia pieniężnego, równego co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego.

Co istotne, umowa leasingu powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności. Finansujący musi wydać korzystającemu rzecz w takim stanie, w jakim znajdowała się ona w chwili przekazania finansującemu przez zbywcę. Nie odpowiada on jednak wobec leasingobiorcy za przydatność rzeczy do umówionego użytku.

Jak wygląda rynek leasingowy w naszym kraju?

Związek Polskiego Leasingu (ZPL) ujawnił dane statystyczne dotyczące rynku leasingowego w Polsce. W 2019 roku portfel aktywnych umów leasingowych rozwijał się w tempie 15 proc. rok do roku, ale w I połowie minionego roku dynamika nowo zawieranych umów leasingowych wyhamowała. W 2018 wartość kontraktów na pojazdy osobowe, dostawcze i ciężarowe do 3,5 tony wyniosła 39,9 mld zł. W 2019 roku było to nieco mniej, bo 35,3 mld zł, ale za to wzrósł udział w rynku leasingowym umów dotyczących maszyn i urządzeń, w tym IT, czy innych środków trwałych. Zdecydowanie najwięcej umów leasingodawcy podpisują w związku z leasingiem samochodów, a leasingobiorcami są przedsiębiorcy, rzadziej osoby prywatne, które mogą korzystać z leasingu konsumenckiego.

Szacunkowa struktura klientów firm leasingowych w 2019 roku prezentowała się następująco:

  • 50,5 proc. – mikro firmy (klienci o obrotach do 5 mln zł),
  • 27,9 proc. – część małych firm, firmy średnie i duże (klienci o obrotach powyżej 20 mln zł),
  • 21 proc. – małe firmy (klienci o obrotach od 5 do 20 mln zł),
  • 0,5 proc. – klienci indywidualni,
  • 0,04 proc. – sektor publiczny.

W 2019 roku w Polsce z leasingu korzystało łącznie 71,5 proc. mikro i małych firm, czyli klientów o obrotach do 20 mln zł. Leasing dotyczył w przeważającej liczbie przypadków (45,3 proc.) pojazdów osobowych, dostawczych i ciężarowych do 3,5 tony. W ubiegłym roku 29 proc. umów leasingowych dotyczyło maszyn i innych urządzeń, w tym IT, 23,9 proc. pojazdów transportu ciężkiego, a 1,1 proc. nieruchomości. 

ZPL podał też, że łącznie finansowanie polskiej branży leasingowej w 2019 roku wyniosło 77,8 mld zł, a całkowita wartość aktywnego portfela branży leasingowej w tym samym roku to 160,4 mld zł.

Ze statystyk wynika, że największą popularnością w Polsce cieszy się zakup samochodu w leasingu. Co to jest leasing samochodu? Na czym polega i jakie obowiązki mają w związku z nim obie strony zawieranej umowy?

Umowa leasingu samochodu

Według ustawowej definicji leasing to produkt finansowy, który łączący w sobie cechy właściwe dla dzierżawy i kredytu. Firma leasingowa kupuje auto i oddaje je do używania leasingobiorcy. Auto w leasingu musi być wykorzystywane na warunkach ściśle określonych w umowie leasingowej. W czasie jej trwania nie przechodzi ono na własność korzystającego. Wypożycza on jedynie samochód od leasingodawcy, a w zamian za używanie go płaci raty leasingowe. Po zakończeniu umowy leasingu, w zależności od wybranej metody leasingowej, przedmiot leasingu może przejść na własność leasingobiorcy wraz z płatnością ostatniej raty (leasing finansowy) lub też będzie można go wykupić z leasingu po określonej cenie, niższej niż wartość rynkowa auta (leasing operacyjny). Wykup auta z leasingu nie jest jednak obowiązkowy dla leasingobiorcy, a jedynie opcjonalny.

Warunki leasingu samochodowego są negocjowane wraz z firmą leasingową i leasingobiorcą. Przedsiębiorca lub konsument przy korzystaniu z leasingu auta wybiera sobie samochód u dealera lub innego dostawcy i wskazuje go firmie leasingowej. Ta kupuje go od wskazanego zbywcy i oddaje auto w leasing swojemu klientowi. Przez cały okres umowy formalnie właścicielem samochodu pozostaje leasingodawca, a leasingobiorca dysponuje nim bez większych ograniczeń, choć w umowie może znaleźć się informacja o rocznym limicie kilometrów. Do najważniejszych warunków leasingowania samochodów zalicza się:

  • Okres trwania umowy leasingowej – zwykle od minimum 24 miesięcy do 60 miesięcy, tj. od 2 do 5 lat, choć są firmy leasingowe umożliwiające także zawarcie umowy na dłuższy okres, nawet do 7 lat. W leasingu operacyjnym w grę wchodzą również krótsze niż 2-letnie okresy umowy, co nie jest możliwe przy leasingu finansowym.
  • Wysokość wpłaty własnej – tj. czynszu inicjalnego – najczęściej leasingobiorcy wnoszą opłaty leasingowe wstępne w wysokości od 10 do 20 proc. Przy leasingu operacyjnym czynsz inicjalny jest kosztem podatkowym. W zależności od ustaleń z finansującym wpłata własna może wynosić od 0 do nawet 45 proc. wartości pojazdu.
  • Rodzaj leasingu – w przypadku przedsiębiorców w grę wchodzi leasing operacyjny i leasing finansowy. W leasingu operacyjnym przedmiot leasingu jest zaliczany do składników majątku leasingodawcy i to on dokonuje od niego odpisów amortyzacyjnych. Z kolei leasingobiorca może wpisać do kosztów uzyskania przychodów pełną kwotę czynszu inicjalnego i całkowite raty leasingowe. W leasingu finansowym to leasingobiorca od początku amortyzuje przedmiot leasingu, ale do kosztów podatkowych może on wpisać jedynie część odsetkową raty.

Jakie są korzyści z leasingu samochodu?

Leasingując samochód, korzystający nie musi od razu płacić pełnej kwoty za pojazd, a może go użytkować w zamian za opłacane regularnie raty. Najtańszy leasing samochodowy będzie obejmował wyłącznie samą usługę leasingu, a m.in. ubezpieczenie auta w leasingu leasingobiorca będzie musiał wykupić sam. W wyższych pakietach koszty serwisu auta może ponosić firma leasingowa.

Jeśli przedsiębiorca lub konsument rozważają możliwość wzięcia auta w leasing, warto rozważyć wady i zalety leasingu. Wśród zalet można wymienić:

  • Uproszczone procedury zawierania umów leasingowych, zwłaszcza w porównaniu z kredytem samochodowym.
  • Elastyczne warunki uzyskania zewnętrznego finansowania.
  • Szybkie wydanie do użytkowania samochodu będącego przedmiotem leasingu, który jest już zarejestrowany i gotowy do jazdy.
  • Możliwość opłacenia ubezpieczenia samochodu w leasingu przez leasingodawcę.
  • Opcja pokrywania kosztów koniecznych napraw i przeglądów technicznych przez leasingodawcę.
  • Korzyści podatkowe dla przedsiębiorców – opłaty leasingowe można zaliczyć w koszty, a w leasingu finansowym stosować odpisy amortyzacyjne.
  • Minimalne zaangażowanie kapitału własnego korzystającego.

Niestety leasing samochodu nie jest wolny od wad:

  • Samochód nie jest własnością leasingobiorcy i nie może on np. go sprzedać.
  • Brak możliwości gromadzenia zniżek na ubezpieczenie komunikacyjne, ponieważ umowa jest zawierana na firmę leasingową.
  • Bez zgody leasingodawcy nie można uzyskać odszkodowania w przypadku kolizji czy kradzieży.
  • Nie można dokonywać trwałych modyfikacji w pojeździe.

Ważną kwestią związaną z kosztami leasingu samochodu jest jego ubezpieczenie. Składki za polisy OC i AC może pokrywać leasingodawca, ale często opłata ta jest przerzucana na leasingobiorcę.

Ubezpieczenie samochodu w leasingu – jak to działa?

Art. 709 reguluje kwestie ubezpieczenia leasingu. Jeśli w umowie zastrzeżono, że korzystający obowiązany jest ponieść koszty ubezpieczenia rzeczy od jej utraty w czasie trwania leasingu, w braku odmiennego postanowienia umownego, koszty te obejmują składkę z tytułu ubezpieczenia na ogólnie przyjętych warunkach. Pamiętać należy, że właścicielem pojazdu w leasingu pozostaje firma leasingowa i ma ona prawo ustalać warunki związane z zakupem ubezpieczenia auta w leasingu.

Użytkownik samochodu powinien liczyć się z tym, że będzie musiał opłacić składkę na pełen pakiet ubezpieczeń komunikacyjnych, czyli co najmniej na ubezpieczenie OC i AC. Leasing najczęściej dotyczy nabycia samochodu fabrycznie nowego, co uzasadnia potrzebę zapewnienia mu ubezpieczenia autocasco.

Leasingodawca może wymagać zawarcia umowy ubezpieczenia autocasco, które musi mieć określone parametry. Przykładowe oczekiwania:

  • Brak udziału własnego w szkodzie.
  • Brak franszyzy integralnej.
  • Konkretna metoda naprawy pojazdu – najczęściej serwisowa.
  • Stała suma ubezpieczenia.

Wszystko to niestety powoduje, że ubezpieczenie samochodu w leasingu w pakiecie OC i AC pociąga za sobą wysoką składkę roczną.

W umowie leasingowej powinien znaleźć się zapis, kto odpowiada za ubezpieczenie pojazdu. Jeśli to korzystający ma wykupić ubezpieczenie auta w leasingu, może sam wybrać firmę ubezpieczeniową. Obowiązkiem jest przy tym zapewnienie ubezpieczenia OC pojazdu, ale firma leasingowa może warunkować wydanie przedmiotu leasingu zawarciem umowy ubezpieczenia AC czy też assistance i ubezpieczenia NNW dla samochodu leasingowanego. 

Koszty naprawy samochodu z leasingu

Jeśli auto z leasingu ulegnie kolizji, likwidacja szkody nastąpi albo z ubezpieczenia OC sprawcy wypadku, albo, jeśli sprawcą był leasingobiorca, samochód zostanie naprawiony z ubezpieczenia AC. Pojazd najprawdopodobniej trafi do warsztatu, gdzie zostanie naprawiony przy użyciu oryginalnych części.

Kiedy jednak orzeczona zostanie szkoda całkowita, a uszkodzenia powypadkowe w leasingowanym aucie ocenione zostaną na więcej niż 70 proc. jego wartości, to umowa leasingu wygaśnie. Odszkodowanie od ubezpieczyciela może pokryć zaległości leasingobiorcy wobec firmy leasingowej, ale nie w każdym przypadku tak się stanie. Jeśli otrzymana od ubezpieczyciela kwota będzie niższa od zaległości, różnicę będzie musiał opłacić leasingobiorca.

Kradzież samochodu w leasingu

Ubezpieczenie samochodu w leasingu w ramach AC może obejmować ubezpieczenie od kradzieży samochodu. Kiedy dojdzie do kradzieży samochodu w leasingu, ubezpieczyciel wypłaci odpowiednią wysokość odszkodowania właścicielowi, czyli firmie leasingowej.

Źródła:

https://rankomat.pl/samochod/leasing-samochodowy-zalety-wady

https://www.motofakty.pl/artykul/rynek-leasingu-w-polsce-na-jakim-jest-poziomie-i-co-go-napedza.html

http://leasing.org.pl/files/uploaded/ZPL_infografika_wyniki%20branz%CC%87y%20leasingowej_2019_1.pdf

http://www.biznes-firma.pl/kto-odpowiada-za-ubezpieczenie-pojazdu-w-leasingu/28453