skrzynia-cvt

Skrzynia biegów to niezbędny element w każdym samochodzie. To ona decyduje w dużej mierze o płynności jazdy, komforcie, spalaniu, często też nadaje charakter zakupionemu samochodowi.

Nie dziwi, że co jakiś czas producenci informują o coraz nowszej, udoskonalonej wersji skrzyni biegów. 

W Europie nadal najbardziej popularne są manualne skrzynie biegów, choć do wyboru mamy automaty, dwusprzęgłowe skrzynie biegów czy skrzynie cvt – czyli bezstopniowe. Te ostatnie mają szerokie zastosowanie w skuterach, jednak coraz więcej koncernów samochodowych decyduje się na takie rozwiązania w najnowszych liniach swoich samochodów.


Zniżka -15%

Oblicz składkę ubezpieczenia OC


Rodzaje skrzyni biegów

Każdy rodzaj skrzyni biegów ma swoje zalety i wady. Podczas zakupu samochodu warto sprawdzić, jakie mamy opcje konfiguracji auta. W zależności od stylu jazdy i naszych potrzeb, możemy także ten podzespół dopasować. Do wyboru mamy kilka rodzajów.

Manualna skrzynia biegów jest zdecydowanie najczęściej wybieraną. Podstawową zaletą jest niska cena oraz waga auta. Kierowcy też chwalą sobie samodzielną możliwość zmiany biegów, co daje możliwość dynamicznej jazdy. Zmiana biegów dokonuje się poprzez przełączanie par kół zębatych o różnej ilości zębów. Wadą jest to, że podczas zmiany przełożenia, trzeba odpowiednio dopasować do niego obroty silnika. W trakcie tego działania koła nie są połączone z silnikiem – co powoduje spadek przyspieszenia.

Automatyczna skrzynia biegów to z kolei niskie spalanie oraz komfort jazdy w mieście. Jazda automatem po drodze o dużym natężeniu ruchu daje możliwość skupienia się na trasie, a nie ciągłej zmianie biegów. Dla miłośników sportowej dynamicznej jazdy – automat, który sam decyduje o zmianie biegu, jest wielką wadą. Zmiana przyłożenia dokonuje się poprzez przełączanie przekładni planetarnych.

Rozwiązaniem może być dwusprzęgłowa skrzynia biegów DSG (Direct Shift Gearbox), hybryda manualnej i automatycznej skrzyni biegów. Konstruktorzy przy jej budowie mieli głównie na uwadze ograniczenie strat energii, jakie mają miejsce podczas manualnej zmiany biegów oraz w automatach w konwerterze momentu obrotowego. 

Działanie skrzyni biegów opiera się na dwóch sprzęgłach, które obsługują biegi parzyste i nieparzyste.

Gdy samochód jedzie na jednym biegu, drugi jest automatycznie przygotowany do załączenia. Po osiągnięciu idealnego momentu obrotowego, automatycznie otwiera się sprzęgło odpowiadające za niższy bieg, a drugie zamyka, tym samym aktywując wyższy bieg. Wszystko odbywa się płynnie.

Kolejną zaletą tego rozwiązania jest możliwość manualnej zmiany biegów przez kierowcę. W zależności od producenta, w aucie są zainstalowane przy kierownicy łopatki do zmiany biegów lub dźwignia zmiany biegów. 

Jednym słowem są tu dwie manualne skrzynie biegów z automatem sterującym.  

Kolejną możliwością jest skrzynia biegów bezstopniowa. 

Skrzynia ctv (Continuously Variable Transmission) nie jest nowym wynalazkiem. Pierwsze bezstopniowe skrzynie biegów powstały w 1958 w holenderskiej firmie DAF. Jednak dopiero Volvo, które przejęło od DAF zakład produkujący auta, rozpropagowało to rozwiązanie. 

Automatyczna bezstopniowa cvt – jak sama nazwa wskazuje – nie ma stopniowania biegów. Jazda odbywa się cały czas płynnie, a szybkość zależy od nacisku na pedał gazu. To jedyna skrzynia biegów, w której prędkość obrotowa silnika ma stały poziom, niezależnie od zmiany prędkości.

W najnowszych konstrukcjach cvt skrzynia może mieć zainstalowane rozwiązania znane z automatów, takie jak funkcja kick-down, synchronizacja z systemem ESP czy nawet możliwości ustawienia trybu jazdy. Wielu producentów proponuje też tzw. wirtualne biegi.

Wszystkie te zabiegi mają za zadanie przekonać kierowców, że automatyczna bezstopniowa cvt to bardzo dobre i nowoczesne rozwiązanie. Automat cvt daje też niskie spalanie, co nie jest bez znaczenia w obecnych czasach.

Bezstopniowa skrzynia biegów – budowa

Skrzynia bezstopniowa cvt ma dość prostą budowę i ciekawą historię. 

Prototypy skrzyni cvt były konstruowane w zakładach produkcyjnych DAF już w 1958 roku. W pierwszych autach tylne koła były napędzane za pomocą gumowych pasków klinowych. Zamontowano też sprzęgło do ruszania oraz regulator podciśnieniowy. Po wielu próbach udoskonalono mechanizm, zmieniając między innymi pasek gumowy na stalowy. Pierwszym autem, w którym była zamontowana skrzynia cvt, był DAF 600.

Jednak DAF po dokonaniu analizy stwierdziła, że produkcja aut jest nierentowna i cały zakład znalazł się w rękach koncernu Volvo. Od tego czasu ciągle trwają prace nad udoskonalenie mechanizmu.

Skrzynie cvt montowane w samochodach osobowych można generalnie podzielić na dwa rodzaje: skrzynie ze stalowym pasem napędowym oraz wyposażone w łańcuch.

W najnowszych modelach aut spotyka się głównie przekładnie pasowe.

Podstawowym elementem przekładni jest wariator. To dwie pary kół stożkowych połączone paskiem. Całością zawiaduje sterownik skrzyni. Po odczytaniu danych o sile nacisku na pedał gazu oraz obciążeniu zespołu napędowego, następuje zmiana przyłożenia. Koła się rozsuwają lub zsuwają, co zmienia ich promienie i powoduje zmianę biegu.

Trzeba dodać, że w układzie panuje odpowiednie ciśnienie hydrauliczne, są zamontowane elektrozawory i chłodnica oleju.

Wychodząc naprzeciw klientom, producenci instalują w autach tzw. wirtualne biegi. To nic innego jak zaprogramowane położenie kół względem siebie. Nie ma to nic wspólnego z mechaniczną skrzynią biegów i ich „wrzucaniem”.

Skrzynia cvt, a raczej jej pewien rodzaj, ma zastosowanie także w samochodach hybrydowych. Jest to tzw. układ e-CVT. 

To konstrukcja złożona z przekładni planetarnej, silnika elektrycznego i generatora.

W tym układzie przekładnia planetarna dzieli moment obrotowy i prędkość obrotową silnika spalinowego pomiędzy koła pojazdu a generator. Natomiast silnik elektryczny wspomaga moment obrotowy silnika spalinowego, podczas dynamicznego ruszania i przyspieszania.

Nadprogramową korzyścią, jaką daje e-CVT, jest odzyskiwanie energii przez układ hybrydowy podczas hamowania rekuperacyjnego. Oczywiście wynikiem tego jest mniejsze zużycie paliwa.

Bezstopniowa skrzynia biegów – zasady działania i obsługa

W najnowszych modelach samochodów montowane są przekładnie pasowe. Sercem przekładni jest wariator. To komplet dwóch par tarcz stożkowych, pomiędzy którymi rozpięty jest łańcuch. Stożki mogą oddalać się od siebie i przybliżać, regulując w ten sposób głębokość, na jaką wchodzi pomiędzy nie pas. W ten sposób przyłożenia mogą się jednocześnie i płynnie zmieniać. 

Powoduje to też, że łańcuch lub pas cały czas jest optymalnie dociśnięty do tarcz. 

Warto wspomnieć, że największe przyłożenie jest, gdy samochód startuje, najmniejsze zaś w trakcie miarowej jazdy.

Skrzynia biegów bezstopniowa ma tę zaletę, że w chwili kiedy jest potrzebne pełne przyspieszenie, jest w stanie ciągle utrzymywać wysokie obroty – do czasu aż zmniejszy się nacisk na pedał przyspieszenia. Natomiast gdy kierowca jedzie ze stałą prędkością – silnik zaczyna pracować na niskich obrotach. Co bezpośrednio przekłada się na zużycie paliwa.

Użytkowanie skrzyni cvt jest dość łatwe i przyjemne. Nie trzeba zmieniać biegów ani wciskać pedału sprzęgła. Ale jak dokładnie funkcjonuje ta skrzynia biegów? Zasada działania jest dość prosta. 

Wszystkim zarządza automatyczny sterownik skrzyni biegów. Zbierając informację o tempie i stopniu nacisku na pedał gazu oraz obciążeniu zespołu napędowego, decyduje o doborze optymalnego stopnia przyłożenia. Poza wciskaniem pedału gazu cała reszta odbywa się bez udziału kierowcy.

Warto pamiętać, że skrzynia automatyczna cvt nie lubi ostrych startów, długiej, szybkiej jazdy, głębokich śniegów i holowania. Wszystkie te działania nie służą jej mechanice, z pasem włącznie. 

Skrzynia biegów cvt – wady i zalety

Skrzynia cvt opinie zbiera najróżniejsze. Jej instalowanie w samochodach ma tyle samo przeciwników, co zwolenników. 

Zalety, jakie ma przekładnia cvt, występują głównie podczas spokojnej, normalnej jazdy, są to między innymi:

  • niskie zużycie paliwa (oczywiście przy delikatnym używaniu pedału gazu);
  • cicha praca;
  • idealny dobór biegów do parametrów pracy silnika;
  • płynna, elastyczna praca w przekazywaniu momentu obrotowego na koła;
  • lekkość i małe gabaryty samej skrzyni;
  • brak sprzęgła, które pozwala zwiększyć czas życia silnika oraz układu napędowego.

Wady z kolei są najwidoczniejsze w trakcie przyspieszania:

  • głośna praca silnika, która poprzedza zwiększenie prędkości jazdy;
  • podczas dynamicznej jazdy, zużycie paliwa jest bardzo wysokie, często sporo większe niż w samochodach z manualną skrzynią biegów;
  • podczas przyspieszanie słychać jednostajną, monotonną pracę silnika.

Sporą wadą jest żywotność przekładni. Kierowcy, którzy preferują jazdę bardzo dynamiczną, często muszą naprawiać skrzynię już po przejechaniu 100 tys. kilometrów, natomiast przy prawidłowej, spokojnej jeździe, żywotność skrzyni jest dwa razy dłuższa. Niestety koszty naprawy są dość wysokie.

Decyzja, czy zdecydować się na auto, gdzie jest zamontowana skrzynia cvt, nie jest prosta. Wielu kierowców skarży się właśnie na monotonny odgłos pracy silnika. Przyzwyczailiśmy się, że wciskając pedał gazu, słychać charakterystyczny odgłos. Z pewnością to rozwiązanie szybciej znajdzie uznanie wśród użytkowników aut z automatyczną skrzynią biegów lub skrzynią DSG. 

Najlepszym rozwiązaniem jest jazda próbna. Wtedy sami przekonamy się, czy taki samochód nam odpowiada. W wielu modelach klasy premium są instalowane wirtualne biegi i najnowsze rozwiązania  z modeli z klasyczną automatyczną skrzynią biegów. Jednak często ich cena jest bardzo wysoka. 

Nawet wprawnemu kierowcy zdarzają się awarie skrzyni biegów, często w najmniej oczekiwanym miejscu i czasie. Dlatego warto dokupić ubezpieczenie assistance samochodu, które zapewni nam pomoc na drodze.