naped-na-4-kola

Rodzaj napędu w samochodzie ma znaczenie dla przyszłego wykorzystywania go w różnych warunkach panujących na drodze. Napęd ten może być na przednią lub tylną oś bądź na obie jednocześnie. Jeszcze kilka lat temu samochody z napędem na 4 koła utożsamiane były niemal wyłącznie z autami terenowymi. Dziś jest jednak inaczej. Sprawdźmy, jak działa taki napęd i czy warto się na niego zdecydować?

Jak działa napęd na 4 koła?

Dawniej napęd 4×4 był domeną terenówek, ale w pozostałych segmentach dobrze się już zadomowił. Mimo to wielu kierowców nie zdaje sobie sprawę z tego, jak właściwie działa taki system. Błędne jest między innymi przeświadczenie, że samochody ze stałym napędem 4×4 dają nieograniczoną przyczepność do nawierzchni drogi.

Auta z napędem AWD, tzn. napędem stałym na 4 koła, mają moment obrotowy rozdzielony na dwie osie, co jest możliwe dzięki zastosowaniu centralnego mechanizmu różnicowego. Stały napęd na 4 koła ma dwa rodzaje – może być symetryczny lub niesymetryczny. W przypadku symetrycznych stałych napędów na 4 koła moment obrotowy jest po równo rozdzielany na osie, a w wariancie niesymetrycznym mamy do czynienia z dzieleniem momentu obrotowego pomiędzy osie, w zależności od potrzeb. Kierowca wykorzystuje do tego celu międzyosiowy mechanizm różnicowania lub sprzęgło wielopłytkowe.

Istnieje też napęd ręczny (manualny) na 4 koła. Jedna z osi w samochodach z napędem na 4 koła dołączanym ręcznie jest napędzana stale, zaś napęd drugiej osi można ręcznie włączyć (dołączyć) za pomocą odpowiedniej dźwigni lub przycisku, jak np. w Nissanie Patrolu. Z możliwości załączenia mechanizmu napędu 4×4 warto skorzystać z pewnością w terenie, a na normalnej nawierzchni raczej będzie on przeszkadzał kierowcy.

Ostatnim, trzecim typem napędu na 4 koła jest napęd dołączany automatycznie, czyli jest to rozwiązanie pośrednie pomiędzy stałym napędem na 4 koła, a takim, który trzeba dołączać ręcznie w razie potrzeby. Automatycznie dołączany napęd na 4 koła występuje np. w Toyocie RAV4 czy w Mitsubishi Outlanderze. W tym przypadku napęd jest stale i bezpośrednio przekazywany na jedną z osi, a przy użyciu sprzęgiełka wielopłytkowego można go automatycznie przekazywać na drugą oś, w miarę potrzeb.

Jakie są zalety napędu na 4 koła?

Dzięki wyposażeniu samochodu w napęd na 4 koła mamy możliwość korzystania z bardzo dobrej przyczepności podczas przyspieszania, zwłaszcza w porównaniu z napędem tylko na przednią lub tylną oś. Napęd na obie osie zapewnia stabilne prowadzenie na zakrętach, ale właściwe korzystanie z niego wymaga doświadczenia. W samochodzie z napędem na cztery koła niestraszne będą nam zróżnicowane warunki atmosferyczne, w tym zaśnieżone drogi. Niestety, nawet w autach z takim systemem możemy doświadczyć poślizgów – podsterownych, które przeradzają się w nadsterowne i trudno nad nimi zapanować.

Wady napędu 4×4

Samochody z napędem na obie osie mają wiele atutów, ale nie należy zapominać o ich wadach. Pojazdy te generują wyższe koszty eksploatacji niż inne auta, z uwagi na stopień skomplikowania systemu, co potencjalnie wywołuje większe nakłady finansowe na jego ewentualne naprawy. Takie auta z reguły są też ciężkie, a to przekłada się na duże zużycie paliwa.

Oznaczenia napędu na 4 koła

Rodzaj napędu samochodu w postaci 4×4 może być inaczej określany w różnych klasach i  markach pojazdów. Najczęściej używa się terminów napęd 4×4, napęd AWD lub 4WD. AWD to skrót od All Wheel Drive, co należy rozumieć jako napęd na wszystkie koła, a 4WD to napęd 4 Wheel Drive, czyli również na cztery koła. Uwaga, oznaczenie FWD nie jest synonimem wspominanych pojęć. To skrót od Front Wheel Drive, choć niektórzy kierowcy błędnie go interpretują jako Four Wheel Drive.

Niektórzy kierowcy błędnie uznają AWD jako stały napęd na 4 koła, a 4WD jako dołączany ręcznie. Samochody z AWD dostępne są w ofercie marek Volvo, Mitsubishi czy Fiat, a używają one napędu dołączanego automatycznie sprzęgłem wielopłytkowym. Napis 4WD pojawić się może na samochodach firmy Honda – jest to napęd 4×4 automatyczny, a nie dołączany ręcznie, jak np. w autach terenowych.

O ile oznaczenia 4×4, 4WD i AWD wskazują na napęd na cztery koła i nie są zarezerwowane wyłącznie dla jednego producenta pojazdów mechanicznych, o tyle są i inne skróty i nazwy określające to rozwiązanie. Marka Jeep stosuje takie nazwy na napęd na 4 koła jak:

·       Selec-trac,

·       Quadra-trac,

·       Quadra-drive,

·       Command-trac,

·       Freedom-drive,

·       Active-drive.

Przyjmuje się, że nazwy rozpoczynające się od określenia Quadra dotyczą napędów automatycznych realizowanych różnymi typami sprzęgieł w samochodach Jeep, które dołączają jedną z osi. Natomiast auta, w specyfikacji których widnieje termin Selec, dają kierowcy możliwość wyboru trybu jazdy z napędem na jedną lub obie osie. Określenie Command-trac to klasyczne rozwiązanie napędowe z dołączaną mechanicznie przednią osią, zaś nazwa Freedom driver oznacza system z dołączaną tylną osią, a jego rozwinięciem jest napęd Active-drive.

Stały napęd na 4 koła w przypadku samochodów marki Subaru ma symbol S‑AWD, gdzie „S” oznacza Symmetrical, co podkreśla symetryczność układu. Samochody Alfa Romeo Q54 także wykorzystują układ napędowy na 4 koła opierający się o centralny mechanizm różnicowy typu Torsen. W Audi z kolei napęd stały na cztery koła nazywany jest quattro, a w BMW – xDrive. To tylko jedne z wielu przykładów zróżnicowanego nazewnictwa producentów samochodów dla określenia tego rozwiązania.

Decyzja o zakupie auta z napędem AWD jest uzasadniona, jeśli często poruszamy się w terenie trudnym, po nawierzchni nieutwardzonej, czyli mieszkamy np. w lesie czy w górach albo regularnie odwiedzamy kurorty narciarskie położone na większej wysokości. W takich przypadkach warto również posiadać ubezpieczenie assistance, dzięki któremu możemy uzyskać wsparcie ubezpieczyciela, jeśli przydarzy się nam awaria czy wypadek. Wszystko jednak zależy od wybranego przez nas wariantu ochrony.