Klimatyzacja w samochodzie to nie tylko zwykły element wyposażenia, ale także przepis na komfortową jazdę. By tak jednak się stało należy zapewnić jej prawidłowe działanie poprzez prowadzenie regularnych wymian elementów eksploatacyjnych oraz umiejętne użytkowanie. Co robić by klimatyzacja w samochodzie spełniała swoje zadanie, ale także służyła długi czas? 

Jak działa klimatyzacja?

Choć klimatyzacja w samochodzie nie pojawiła się z pewnością wczoraj, to jednak nie każdy miał z nią styczność lub po prostu nie interesował się metodą jej działania. Jednak by właściwie obchodzić się z klimatyzacją samochodową, warto poznać zasady jej działania. Klimatyzację pod względem budowy porównać można w pewnym stopniu do układu chłodzenia silnika i ogrzewania kabiny, jakie posiada niemal każde auto. Klimatyzacja posiada kompresor, który jest w zasadzie jej najważniejszym elementem. Pełni on bowiem kluczową rolę w układzie, odpowiadając za sprężanie czynnika klimatyzacji, a dzięki temu, za wydajne chłodzenie. Klimatyzacja samochodowa to układ zamknięty zbudowany z kilku większych elementów oraz przewodów. Układ ten podzielić można na dwie części: wysokiego i niskiego ciśnienia. W układzie krąży czynnik klimatyzacji, którego zadaniem jest chłodzenie powietrza dostającego się przez układ wentylacji do kabiny auta. Wspomniany wcześniej kompresor spręża czynnik, który wydostaje się z pompy w stanie mocno sprężonym. Ma również wysoką temperaturę na skutek wzrostu ciśnienia. Następnie czynnik trafia do chłodnicy klimatyzacji (skraplacza). Tam następuje obniżenie temperatury czynnika dzięki pędowi powietrza podczas jazdy i nieustannej pracy wentylatora. Czynnik zmienia również stan z gazowego na ciekły i trafia do osuszacza, gdzie dochodzi do oddzielenia od płynnego czynnika roboczego zanieczyszczeń mechanicznych, pary wodnej i cząstek powietrza. Można więc powiedzieć, że jest to filtr całego układu, chroniący jego drobne elementy przed blokadą. Kolejny element układu zamkniętego, jakim jest klimatyzacja w samochodzie, stanowi zawór rozprężający, w którym – jak nazwa wskazuje – dochodzi do rozprężenia czynnika. W efekcie dochodzi do gwałtownej reakcji, podczas której czynnik zostaje bardzo mocno schłodzony. Powietrze, które ma docelowo trafić do kabiny samochodu zostaje schłodzone dzięki obecności parownika w kanale wentylacji. (Gdy chcemy ogrzać samochód zamiast parownika działać został nagrzewnica, która powoduje, że do samochodu wpada ciepłe powietrze). Ostatnim etapem jest zassanie rozprężonego czynnika przez kompresor, co sprawia, że cały proces zaczyna się od początku. 

Jak można zauważyć, klimatyzacja w samochodzie ma do wykonania stosunkowo prostą funkcję, jednak istnienie wielu elementów, z których się składa sprawia, że potencjalnie każdy z nich może stać się przyczyną usterki. Jak zatem dbać o klimatyzację?

Klimatyzacja samochodowa – zasady eksploatacji

W działaniu klimatyzatora i samochodu można znaleźć pewną analogię. Obydwa te urządzenia nie lubią gdy eksploatuje się je gwałtownie do kresu możliwości. Samochód nie lubi nieustannej jazdy na najwyższych obrotach, a klimatyzacja ustawiania skrajnych wartości temperatur. Dlatego też zawsze warto znaleźć tak zwany „złoty środek”. Skoro klimatyzacja w samochodzie nie powinna pracować zbyt długo pod dużym obciążeniem, to powinniśmy zadbać o to już przy rozruchu auta. Jak? Jeśli na zewnątrz jest gorąco, nie należy ustawiać klimatyzacji od razu na najniższą temperaturę. Najlepiej na początku w ogóle z niej zrezygnować i najpierw opuścić szyby. Nagrzane auto zazwyczaj ma wewnątrz większą temperaturę, niż panuje na zewnątrz. Zatem dzięki przewietrzeniu samochodu nie będziemy zmuszać klimatyzacji do pracy pod dużym obciążeniem. Byłoby to wymuszone redukcją temperatury przez urządzenie najpierw do tej, która panuje na zewnątrz, a dopiero później do pożądanej. Dużym obciążeniem jest również ustawianie chłodzenia do temperatur mieszczących się w przedziale powyżej 8-10 stopni różnicy w stosunku do otoczenia. W takim wypadku klimatyzacja również jest bardzo wytężona. Dlatego, jeśli na zewnątrz panuje upał, np. na poziomie 30 stopni Celsjusza, lepiej nie ustawiać temperatury niższej niż 22-20 stopni. Pamiętajmy poza tym, że wchodzenie z nagrzanego terenu do zimnego samochodu nie jest także zdrowe dla człowieka. Gdy rozgrzane osoby wchodzą do zimnej kabiny mogą nawet dostać szoku termicznego, a stąd prosta droga do złapania infekcji i obniżenia odporności. W aspekcie dbania o własne zdrowie warto też wykonywać czynność, do której stosuje się niewielu kierowców. Otóż będąc już mniej więcej 20 minut od celu podróży, warto sprawić, by klimatyzacja w samochodzie przestała chłodzić. Stopniowe podnoszenie temperatury zmniejszy szok po wyjściu z samochodu. Wyłączenie klimatyzacji przed końcem jazdy służy dobrze także samej klimatyzacji. Jeśli kilka minut przed końcem jazdy całkowicie zrezygnujemy z jej używania, parownik zostanie osuszony, co zapobiegnie gromadzeniu się wilgoci i spowolni rozwój grzybów na chłodnicy.

Wielu kierowców unika włączania klimatyzacji w zimę, tłumacząc to oszczędnością paliwa. Faktycznie klimatyzacja w samochodzie pobiera dodatkową energię, co może przekładać się na większe zużycie paliwa, a nawet na odczuwalny spadek mocy auta. Lepiej jednak zrezygnować z takiej formy oszczędności, bo może to doprowadzić do zwiększenia kosztów eksploatacji klimatyzacji. Ma to bowiem negatywny wpływ na jej stan. Klimatyzator powinien zostać uruchomiony przynajmniej raz na tydzień. To zapobiegnie odkładaniu się oleju w układzie, dzięki czemu zapewnimy prawidłowe smarowanie wszystkim ruchomym elementom układu, w tym drogiej sprężarce.

Należy także dbać o czystość klimatyzacji, zaczynając od regularnej wymiany filtra kabinowego. Ponadto warto raz na 2-3 lata zrobić w serwisie dokładny przegląd układu. Na ogół podczas takiego przeglądu dochodzi do wymiany czynnika w układzie i czyszczenia układu wentylacji razem z parownikiem. Rezygnując z regularnych przeglądów narażamy klimatyzację na sytuację, w której do wyczyszczenia parownika konieczny jest jego demontaż, a nawet do uszkodzeń układu. 

Ważnym elementem klimatyzacji w samochodzie jest chłodnica. Jej nieszczelność stanowi najczęstszą przyczynę awarii klimatyzacji. Dochodzi do niej w wyniku przegnicia. Chłodnica jest elementem, który przyjmuje najwięcej zanieczyszczeń takich jak owady, sól, kamienie i wiele, wiele innych. W wyniku nieszczelności dochodzi do wycieku czynnika roboczego, co powoduje, że sprawność klimatyzacji spada aż do poziomu, przy którym sprężarka nie włącza się. Nie powinno się wówczas napełniać układu czynnikiem, a sprawdzić, czy awaria klimatyzacji nie wynika właśnie z nieszczelności układu. 

Klimatyzacja w samochodzie – właściwa eksploatacja a zdrowie

Niektórzy uważają, że używanie klimatyzacji w samochodzie powoduje pogorszenie się stanu zdrowia. Warto jednak sprostować to zdanie. Samo używanie klimatyzacji nie szkodzi – dopiero NIEWŁAŚCIWA eksploatacja może odbić się na ludzkim zdrowiu. Jak już wspomnieliśmy, podstawowym błędem jest ustawianie zbyt wysokich różnic temperatur między otoczeniem a kabiną samochodu. W wyniku szoku termicznego może dojść do obniżenia odporności, a następnie infekcji. Jednak to nie jedyne zagrożenia wynikające z niewłaściwego używania klimatyzacji.

Brak regularnych kontroli i czyszczenia układu mogą przyczyniać się do rozwijania grzybów w klimatyzacji, w następstwie czego u ludzi dochodzić może do reakcji alergicznych, a nawet do grzybiczego zapalenia płuc. Istotne jest również właściwe skierowanie nawiewu podczas działania klimatyzacji. Właśnie ze względów zdrowotnych nie powinno się kierować strumienia zimnego powietrza bezpośrednio na ciało – bez znaczenia czy będzie to twarz, nogi, stopy, ramiona czy szyja. Ustawienie nadmuchu na którąkolwiek część ciała może prowadzić do poważnych i bolesnych stanów zapalnych mięśni, stawów, a nawet niebezpiecznego porażenia nerwu twarzowego. Jak więc ustawić nawiew? Na szyby pojazdu i podsufitkę. 

Pamiętajmy – klimatyzacja ma być źródłem komfortu jazdy i tak będzie, jeśli używamy jej poprawnie. Niewłaściwie eksploatowana klimatyzacja w samochodzie prowadzi do generowania kosztów naprawy, a nawet problemów zdrowotnych. Warto także upewnić się, że ubezpieczenie AC samochodu obejmuje ewentualną naprawę klimatyzacji.