ESP – jak działa i jak używać?

ESP to układ zapobiegający poślizgowi pojazdu podczas jazdy. Warto poznać jego zasadę działania i wiedzieć jak zachować się gdy zadziała.

Układ ESP zadebiutował w latach 90. w Mercedesie S600, a niedługo później trafił do Lexusa, BMW i Cadillaca. System został poprzedzony debiutem układu ABS zapobiegającym uślizgowi kół podczas hamowania. Jednak ESP jest o wiele bardziej rozbudowany i wykonuje znacznie więcej obliczeń oraz działań.

ESP to w rozwinięciu Electronic Stability Program, czyli elektroniczny program stabilizacyjny pojazdu (stabilizację podczas poślizgu bocznego). Gdy którekolwiek z kół podczas jazdy znajdzie się w poślizgu, działa część składowa ESP, czyli kontrola trakcji – system zapobiegający poślizgowi kół napędzanych. Jednak w momencie wykrycia poślizgu całego samochodu, czyli gdy pojazd jedzie nie tak, jak wynika to z jego toru jazdy i zamiarów kierowcy, do akcji wkracza ESP. Odbiera on sygnały od jednego lub kilku licznych czujników. Są to czujniki ABS, kąta skrętu kierownicy, przyspieszenia poprzecznego, ciśnienia płynu hamulcowego w przewodach, prędkości obrotowej wokół osi pionowej, prędkości pojazdu, momentu obrotowego przenoszonego na koła, przełożenia w skrzyni biegów, ciężaru pojazdu i inne. Gdy czujniki ustalą, że samochód jedzie nie tak jak powinien, jedno lub więcej kół samochodu zostaje odpowiednio przyhamowanych, a program sterujący pracą silnika odcina dopływ paliwa. Przyhamowanie kół ma na celu nie tylko zmniejszenie prędkości, ale także ustabilizowanie pojazdu tak, by kierowca znów miał nad nim pełną kontrolę.

W bardziej rozbudowanych systemach ESP lub układach napędowych działa również zjawisko torque vectoringu, czyli stabilizowania samochodu momentem obrotowym silnika. Tu do akcji wkraczają skomplikowane mechanizmy w osi napędzanej, które jedno koło przyhamowują, by na drugie przenieść większy moment obrotowy, co powoduje powstanie momentu skręcającego – podobnie jak w pojazdach gąsienicowych.

W najbardziej zaawansowanych systemach ESP elektronika bierze pod uwagę również ruchy, jakie wykonuje przyczepa pojazdu. Reagując odpowiednio wcześnie ESP potrafi tak pokierować pojazdem, by ustabilizować niekontrolowane w żaden sposób i nieprzewidziane ruchy przyczepy. Nowsze układy ESP reagują także na silne podmuchy bocznego wiatru, co ma duże znaczenie w samochodach dostawczych i ciężarowych.

Jak zachować się w przypadku poślizgu i zadziałania układu ESP? W gruncie rzeczy kierowca nie ma wiele do powiedzenia ponieważ ESP działa niezależnie od tego, co zrobi osoba prowadząca samochód. Jedynym zadaniem kierowcy jest skręcenie kierownicy w odpowiednią stronę. Przy podsterowności należy delikatnie zmniejszyć skręt, by samochód pojechał nieco szerzej po zakręcie. Natomiast przy nadsterowności należy skręcić koła w przeciwną stronę do zakrętu, szybko, ale niezbyt głęboko – bez przekładania rąk na kierownicy. Resztę pracy z reguły wykonuje system ESP. W przypadku, gdy poślizg jest duży i jego opanowanie wydaje się trudne, należy niezwłocznie wcisnąć pedał hamulca i trzymać do zatrzymania samochodu lub odzyskania nad nim kontroli.

2 odpowiedzi na “ESP – jak działa i jak używać?”

  1. rafii napisał(a):

    ostatnie zdanie jest zbedne i moze wprowadzac niedoswiadczowych kierowcow w blad, poniewaz przy duzej predkosci i nadsterownosci wcisniecie hamulca roboczego doprowadzi do jeszcze wiekszej nadsterownosci i wypadku

  2. vito napisał(a):

    Przy duzym poslizgu „niezwloczne wcisniecie hamulca” spowoduje calkowita utrate kontroli i nie pomoze juz zaden uklad elektroniczny ani w ogole nic.

Tagi: co to jest esp, Electronic Stability Program, esc, jak działa esp, jak używać esp, system stabilizacji toru jazdy