Ofiary wypadków potrzebują krwi [wywiad]

Zapotrzebowanie na krew przy operacji serca, przeszczepie wątroby i dla ofiary wypadku. Grafika: RCKiK.

Z Michałem Sokołowskim, kierownikiem Działu Marketingu w Regionalnym Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Poznaniu, rozmawia Tomasz Czarnecki.

Tomasz Czarnecki: Nasz tekst jest adresowany głównie do kierowców, warto zatem na początku powiedzieć jak często ofiary wypadków samochodowych korzystają z krwi?

Michał Sokołowski. – Osoby poszkodowane w wypadkach komunikacyjnych są jedną z głównych grup osób, do których leczenia potrzebna jest krew i jej składniki. Ofiara wypadku może potrzebować aż 10 jednostek krwi, co oznacza, że aż 10 osób musi oddać krew, by zapobiec utraty zdrowia czy wręcz uratować życie.

W jakich innych przypadkach wykorzystywana jest krew oddawana przez krwiodawców?

– Krew i jej składniki wykorzystywane są również dla pacjentów w trakcie i po zabiegach operacyjnych: tych nagłych jak i planowanych. Stanowi także bezcenną pomoc dla osób wymagających przeszczepu organu. Nie należy zapominać także o innej o bardzo dużej grupie chorych, „korzystających” z bezinteresownej pomocy krwiodawców, czyli o osobach z chorobami nowotworowymi.

Bezpieczeństwo ponad wszystko

Widziałem na stronie internetowej RCKIK, że jednej grupy krwi bardziej potrzeba, innej mniej. Czy te „wyniki” przedstawiają stałą tendencję?

– Stan „naszych zapasów” w banku krwi zmienia się dynamicznie – nie można dokładnie przewidzieć aktualnych potrzeb, dlatego fakt, że nasza kropelka „jest pełna” nie powinien zniechęcić nas od oddania krwi w danym momencie. Grupa A RhD+ jest najczęściej występującą grupa krwi w Polsce, ale analogicznie potrzebna jest przez największą grupę pacjentów.

Zastanawiam się ile osób nie swojej grupy krwi. Czy to ważna informacja?

– Wcale nie musimy znać swojej grupy krwi, żeby zgłosić się do oddania. Jest to jednak bardzo dobra okazja, by ją poznać – już następnego dnia po oddaniu możemy odebrać wynik badania grupy krwi.

Jakie najczęstsze wątpliwości mają osoby zastanawiające się, czy oddać krew?

– Pojawiają się wątpliwości, czy oddanie krwi jest bezpieczne dla dawcy. Przepisy dokładnie „pilnują” nie tylko bezpieczeństwa biorców, ale również dawców. Wszystkie akcesoria wykorzystywane w trakcie pobierania krwi, takie jak igły, probówki, pojemniki, są jednorazowe i dedykowane wyłącznie jednej osobie. Ponadto, nasz personel stara się, by oddanie krwi było niezapomnianym, pozytywnym przeżyciem.

Przywileje dla dawcy

Czy człowiek po oddaniu krwi czuje się osłabiony?A jak jest z bólem?

-Nie unikniemy „ukłucia” przy oddawaniu krwi i jest to jedyny dyskomfort w jego trakcie. Samopoczucie stanowi kwestię indywidualną. Większość z dawców nie odczuwa żadnego zmęczenia, niektórzy są w dniu oddania krwi bardziej zmęczeni niż zazwyczaj. Niezależnie od naszego samopoczucia, unikajmy w tym dniu większego wysiłku fizycznego – uratowaliśmy komuś życie, ale musimy też zadbać o siebie.

Można po oddaniu krwi prowadzić samochód?

Tak, oczywiście.

Jakie uprawnienia przysługują osobie, która oddała krew?

– Każdej osoba oddająca krew i jej składniki, przysługuje usprawiedliwienie nieobecności w pracy w tym dniu. Ponadto może ona bezpłatnie otrzymać wyniki badań, które wykonaliśmy. Większość samorządów lokalnych wspiera oddawanie krwi, uchwalając możliwość bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską dla zasłużonych honorowych dawców krwi I stopnia, czyli mężczyzn, którzy oddali co najmniej 18 litrów krwi i kobiet, które oddały 15 litrów krwi. Szczegóły w tym względzie radzę jednak sprawdzić na stronach lokalnych przewoźników. W niektórych miastach wystarcza „czerwona” książeczka z PCK, w innych trzeba się zgłosić po wydanie bezpłatnego biletu, czy też jak w Poznaniu „wgrać” uprawnienie na PEKĘ (karta przedpłacowa, pozwalająca płacić za przejazd miejskimi środkami komunikacji – przyp. T.C.) i opłacić 12 zł opłaty rocznej.

– Nie wszyscy mogą oddać krew. Jakie są przeciwwskazania?

– Osoba zgłaszająca się do oddania krwi musi być zdrowa. Trudno jest wymienić wszystkie sytuacje, w których nie można oddać krwi – na pewno należą do nich choroby przewlekłe, zakażenie wirusem HIV, żółtaczką typu B lub C, przebyta choroba nowotworowa, choroby autoimmunologiczne, tropikalne itp. Niektóre sytuacje zdrowotne wymagają czasowej dyskwalifikacji od oddawania krwi, dlatego zapraszamy do kontaktu z naszymi lekarzami, którzy w komfortowych warunkach wszystko wyjaśnią.

Jak oddać szpik

Warto naszych kierowców także zachęcić do oddania szpiku. Po co jest oddawany i jak to wygląda w praktyce?

– Przeszczep szpiku, a tak dokładniej krwiotwórczych komórek macierzystych, jest jedną z podstawowych metod leczenia złośliwych nowotworów układu krwiotwórczego.Istnieją dwie metody pobierania: z krwi obwodowej metodą aferezy przy użyciu urządzenia o nazwie separator – stosowana w przypadku 8 na 10 pobrań lub ze szpiku w znieczuleniu ogólnym poprzez nakłucie talerzy biodrowych. W czasie aferezy do jednej żyły dawcy podłączana jest igła z drenem, którym krew płynie do separatora, do drugiej żyły krew po oddzieleniu komórek krwiotwórczych w separatorze wraca do dawcy. Dawca leży na fotelu, może czytać, oglądać filmy, będąc pod opieką pielęgniarki. Zabieg trwa od dwóch do czterech godzin i można od razu iść do domu. Niektórzy podejmują normalną aktywność, inni odczuwają w ten dzień zmęczenie lub senność jak po źle przespanej nocy. Pobranie szpiku z nakłucia talerza kości biodrowej odbywa się na sali operacyjnej. Dawca otrzymuje „narkozę” od anestezjologa i specjalną igłą z talerza kości biodrowej pobierana jest potrzebna ilość szpiku. Zabieg trwa około godziny. Po wybudzeniu dawca pozostaje w szpitalu do następnego dnia ze względu na „dochodzenie do siebie” po znieczuleniu ogólnym.

Tagi: grupa krwi, jak oddać krew, jak oddać szpik, karta przedpłacowa, książeczka PCK, kto nie może oddawać krwi, oddać szpik, oddawanie krwi, ofiara wypadku, PEKA, przywileje krwiodawcy, rckik, separator, szpik, wypadek samochodowy, żółtaczka typu B